State of Calamity sa Pangasinan

 Ni Mortz C. Ortigoza, MPA

LINGAYEN, Pangasinan – Nagdeklara ng State of Calamity (SoC) ang malaking lalawigan ng Pangasinan kung saan ilalaan ang mga bagong pondo para sa mga residenteng naapektuhan ng pinalakas na hanging habagat. Halos isang buwan nang binabayo ng mga pag-ulan ang lokal na pamahalaan ng apatnapu't apat na bayan at tatlong lungsod, kung saan mahigit kalahating bilyong piso na ang halaga ng mga nasirang ari-arian at produktong agrikultural.

“Ang Lalawigan ng Pangasinan ay opisyal na inilagay sa ilalim ng State of Calamity simula noong Agosto 31, 2026 sa pamamagitan ng Provincial Resolution No. 985-2026. Ang deklarasyon ay ginawa kasunod ng malawakang pinsala sa agrikultura, imprastraktura, at mga komunidad na dulot ng magkakasunod na bagyo at patuloy na malalakas na ulan,” ayon sa opisyal na website ng lalawigan na nag-post ng deklarasyon ngayong umaga.

Lumubog sa baha ang mga mabababang kalsada at komunidad dahil sa malalakas na buhos ng ulan at mataas na tubig-dagat, kaya nagpatupad ng maagang paglilikas (preemptive evacuation) ang mga local government units (LGUs) para sa kanilang mga residente. Mahigit 1.1 milyong indibidwal sa maraming barangay at bayan ang naapektuhan ng ilang linggong patuloy na pag-ulan at pagbaha, ayon sa ulat ng Philippine News Agency.

Iniulat ng Provincial Agriculture Office na ang kabuuang pinsala sa agrikultura at pangingisda ay lumampas sa ₱500 milyon na. Sila ay nakatala sa ibaba:

• Palay: Tinitiyak na ang pinsala ay umabot sa ₱354.6 milyon (sumasaklaw sa 9,859 ektarya na may 11,800 metric tons na nawalang produksyon).
• Gulay at High-Value Crops: Ang kabuuang pinsala ay pumatak sa ₱98 milyon (sumasaklaw sa 318 ektarya).
• Pangingisda: Ang pinsala sa mga palaisdaan at akwakultura sa 16 na lokalidad ay tinatayang nasa ₱37 milyon.
• Mais: Ang pinsala ay umabot sa ₱17 milyon (sumasaklaw sa 301 ektarya).

Patuloy ang mga lokal na disaster management team at ang Provincial Disaster Risk Reduction and Management Office (PDRRMO) sa pagpapatupad ng clearing operations at pamamahagi ng tulong sa mga naapektuhang komunidad ng magsasaka at mangingisda.

Bago pa man nagdeklara ng SoC ang pamahalaang panlalawigan sa pamununo ni Governor Ramon Guico III, Vice Governor Mark Lambino, at mga mambabatas nila ngayong araw, ang Lungsod ng Dagupan at ang pitong bayan ng Lingayen, Bugallon, Infanta, Mangatarem, Bayambang, Santa Barbara, at Mangaldan ay nagdeklara na ng kani-kanilang state of calamity upang magamit ang kanilang mga emergency response fund.

Sa ilalim ng Provincial Resolution No. 985-2026, awtomatikong ipinapatupad ang mga sumusunod:

• Price Freeze – Ang presyo ng mga pangunahing pangangailangan at bilihin ay hindi pwedeng taasan sa loob ng 60 araw o hanggang sa alisin ito. Bawal ang pagtatago ng paninda (hoarding) at labis na pagpataw ng presyo.
• Paglalabas ng Calamity Funds – Ang Pamahalaang Panlalawigan at ang mga naapektuhang LGU ay pinahihintulutang gamitin ang 30% ng kanilang Quick Response Fund para sa agarang relief, pagkumpuni, at recovery operations.
• Pagkakaloob ng No-Interest Loans – Ang mga pampublikong institusyong pinansyal ay maaaring magkaloob ng emergency loans na walang interes sa mga naapektuhang indibidwal at negosyo.
• Donasyon at Tulong – Mas pinabilis ng deklarasyong ito ang paghahatid ng mga relief goods, tulong-medikal, at suporta mula sa mga pambansang ahensya, NGO, at pribadong donor.
• Mabilis na Procurement (Expedited Procurement) – Maaaring gumamit ang mga ahensya ng gobyerno ng iba pang paraan ng pagbili (alternative modes of procurement) upang mapabilis ang paghahatid ng mga produkto at serbisyong kailangan sa pagtugon sa sakuna.
Pamamahagi at Paggamit
• Ang mga pondo ay direktang gagawing mga food pack, medical supply, malinis na tubig, at mga materyales para sa pampalipas-gutom o pansamantalang tirahan para sa mga naapektuhang pamilya.

Hinihimok ng Pamahalaang Panlalawigan ang lahat ng Pangasinense na manatiling alerto, makipagtulungan sa mga lokal na awtoridad, at ireport ang mga insidente ng overpricing at iba pang paglabag. Para sa tulong, makipag-ugnayan sa inyong Municipal Disaster Risk Reduction and Management Office (MDRRMO) o sa PDRRMO.

Ang first class province na ito ay may taunang badyet na ₱8.3 bilyon para sa 2026, kung saan may limang porsyento o ₱415 milyon Calamity Fund na napupunta sa mga gastusin na may kaugnayan sa dami ng sakuna na tumatama sa lalawigan sa loob ng isang taon.