Ni Mortz C. Ortigoza, MPA
DAGUPAN CITY – Pabor ang isang Pangasinan congresswoman sa pagiging
lungsod ng mga bayan ng Bayambang at Malasiqui.
CITYHOOD. Pangasinan Third
District Cong. Ma. Rachel Arenas (far left) exchanges pleasantries with
Malasiqui Mayor Alfie Soriano and Bayambang Mayor Nina Jose-Quiambao. (Gemini)
Hindi nakapasok sa pag apruba ng 19th Kongreso ang Bayambang
dahil kulang pa ang kanyang locally generated average annual income (LGAAI).
Matandaan na noong Abril 10, 2022, inamyendahan ng Republic Act 11683
ang
Section 450 ng Republic Act No. 7160 na kilala sa Local Government Code
of 1991, as amended by Republic Act No. 9009.
Ani ng batas: "A municipality
or a cluster of barangays with a locally generated average annual income, as
certified by the Department of Finance, of at least Four hundred million pesos
(P400,000,000.00) for the last two (2) consecutive years based on 2012 constant
prices may also be converted into a component city if it has either a
population of not less than one hundred fifty thousand by the PSA (Philippines
Statistics Authority) OR (diin ng
writer) a contiguous territory of at least one hundred (100) square
kilometers, as certified by the Land Management Bureau; Provided, That three (3) years
after the effectivity of this Act and every three (3) years thereafter, the
threshold amount of Four hundred million pesos (P400,000,000.00) shall be
increased by five percent (5%)”.
Aniya hindi pa kwalipikado ngayong mga taon ang malaking bayan niyang
Malasiqui cityhood dahil kulang pa ang kanyang lokal na income.
POPULASYON, SQUARE KILOMETER NA LUPAIN
Ang Malasiqui ay may 144, 344 populasyon (2024 census) at 131.37 square
kilometro na lupain at ang Bayambang naman ay may 129, 506 populasyon (2024
census) at 143.94 square kilometro na lupain.
BASEHAN
Kung pagbabasehan ang mga nasabing kailangan ng batas sa lupain, ang
dalawang bayan ay pasok na sa mimimum requirement na P100 square kilometro.
Ang Bayambang ay may budget na ₱552,095,632.42, ₱573,163,840.35 at P651.
58 million noong taong 2023, 2024 at 2025. May pondo ang Bayambang na P637, 691,
050 ngayong taon.
Ang Malasiqui ay may budget na ₱456,199,281.46 at P542.60 million noong taong
2024 at 2025. May pondo ang Malasiqui na P609, 290, 748 ngayong 2026.
PLEBESITO
Bukod sa formal act ng Congress, kailangan ng isang bayan na magka
plebesito ang mga residente kung papayag sila o hindi na maging lungsod ang
nasabing bayan.
Mayroong 149 cities sa Pilipinas.
BENTAHE NG CITYHOOD
Ang bentahe nang pagiging lungsod ay mas malaki ang bahagi niya sa
National Tax Allotment (NTA) – dating Internal Revenue Allotment (IRA) – galing
sa pambansang gobyerno kada taon kaysa kasali siya sa grupo ng mga 1,493 bayan.
Pag umabot ang populasyon ng lungsod sa 250, 000 ay may karapatan siyang
magka kongresman sa House of Representatives gaya ng Dagupan at San Carlos
Cities pag umabot sila sa Census na lalabas ngayong taon o sa 2029.