P'NAN NEWS
Tuesday, February 17, 2026
DEDO SA AMB*SH PAMANGKIN NG SHARIFF AGUAK MAYOR
Sunday, February 15, 2026
Cong. Rachel Pabor sa Cityhood Bid ni Bayambang sa 20th Congress
Ni Mortz C. Ortigoza, MPA
DAGUPAN CITY – Pabor ang isang Pangasinan congresswoman sa pagiging lungsod ng mga bayan ng Bayambang at Malasiqui.
![]() |
CITYHOOD. Pangasinan Third District Cong. Ma. Rachel Arenas (far left) exchanges pleasantries with Malasiqui Mayor Alfie Soriano and Bayambang Mayor Nina Jose-Quiambao. (Gemini)
Hindi nakapasok sa pag apruba ng 19th Kongreso ang Bayambang
dahil kulang pa ang kanyang locally generated average annual income (LGAAI).
Matandaan na noong Abril 10, 2022, inamyendahan ng Republic Act 11683
ang
Section 450 ng Republic Act No. 7160 na kilala sa Local Government Code of 1991, as amended by Republic Act No. 9009.
Ani ng batas: "A municipality or a cluster of barangays with a locally generated average annual income, as certified by the Department of Finance, of at least Four hundred million pesos (P400,000,000.00) for the last two (2) consecutive years based on 2012 constant prices may also be converted into a component city if it has either a population of not less than one hundred fifty thousand by the PSA (Philippines Statistics Authority) OR (diin ng writer) a contiguous territory of at least one hundred (100) square kilometers, as certified by the Land Management Bureau; Provided, That three (3) years after the effectivity of this Act and every three (3) years thereafter, the threshold amount of Four hundred million pesos (P400,000,000.00) shall be increased by five percent (5%)”.
Aniya hindi pa kwalipikado ngayong mga taon ang malaking bayan niyang Malasiqui cityhood dahil kulang pa ang kanyang lokal na income.
POPULASYON, SQUARE KILOMETER NA LUPAIN
Ang Malasiqui ay may 144, 344 populasyon (2024 census) at 131.37 square
kilometro na lupain at ang Bayambang naman ay may 129, 506 populasyon (2024
census) at 143.94 square kilometro na lupain.
BASEHAN
Kung pagbabasehan ang mga nasabing kailangan ng batas sa lupain, ang dalawang bayan ay pasok na sa mimimum requirement na P100 square kilometro.
Ang Bayambang ay may budget na ₱552,095,632.42, ₱573,163,840.35 at P651.
58 million noong taong 2023, 2024 at 2025. May pondo ang Bayambang na P637, 691,
050 ngayong taon.
Ang Malasiqui ay may budget na ₱456,199,281.46 at P542.60 million noong taong
2024 at 2025. May pondo ang Malasiqui na P609, 290, 748 ngayong 2026.
PLEBESITO
Bukod sa formal act ng Congress, kailangan ng isang bayan na magka
plebesito ang mga residente kung papayag sila o hindi na maging lungsod ang
nasabing bayan.
Mayroong 149 cities sa Pilipinas.
BENTAHE NG CITYHOOD
Ang bentahe nang pagiging lungsod ay mas malaki ang bahagi niya sa
National Tax Allotment (NTA) – dating Internal Revenue Allotment (IRA) – galing
sa pambansang gobyerno kada taon kaysa kasali siya sa grupo ng mga 1,493 bayan.
Pag umabot ang populasyon ng lungsod sa 250, 000 ay may karapatan siyang
magka kongresman sa House of Representatives gaya ng Dagupan at San Carlos
Cities pag umabot sila sa Census na lalabas ngayong taon o sa 2029.
Thursday, February 12, 2026
Nation Mourns Demise of Perennial Ph Speaker
By Mortz C. Ortigoza
DAGUPAN CITY – Sympathies from the hallowed halls of Congress to the venerable chief executives of the local government units pour to the family of former five-time House Speaker Jose Claveria de Venecia who passed away on February 10 this year.
Five-time House Speaker
Jose Claveria de Venecia (left photo). Philippines Congress, half-mast
Philippines flag, Pangasinan Governor Ramon V. Guico III, Vice Gov. Mark Ronald
Lambino, and Mangaldan Mayor Bona Fe D. Parayno (top, middle, and lower right
photo). Not in the photo are Dagupan City Mayor Belen T. Fernandez and Manaoag
Mayor Jeremy Agerico Rosario.
The Senate of the Philippines adopted Resolution No. 38 on February 11, 2026 that honored the life and legacy of the Statesman while the House of Representatives filed on the same day Resolution No. 758 honoring him as the august chamber prepares to hold a memorial service for De Venecia on February 16 (Monday) at 10 A.m. at the Plenary Hall. It was introduced by Speaker Faustino “Bojie” G. Dy III, House Majority Leader Ferdinand Alexander “Sandro” A. Marcos, and House Minority Leader Marcelino “Nonoy” C. Libanan. The Resolution expresses the “profound condolences of the House of Representatives to the family of the Honorable Jose C. de Venecia Jr., former Speaker of the House of Representatives during the Ninth, Tenth, Twelfth, Thirteenth, and Fourteenth Congresses and spouse of the Honorable Ma. Georgina P. de Venecia, Representative of the Fourth Legislative District of Pangasinan.”
C.S.E Pro. ang Magandang si Ms Queen
Ni Mortz C. Ortigoza
PHOTO OF MS. QUEEN AUSTRIA GRABS FROM THE INTERNET
Friday, February 6, 2026
Ranger Capt. Pinapain ang Tao Para Makita ang Sniper
Ni Mortz C. Ortigoza
NAGTATAKA ako kung bakit tuwing Sabado o Linggo ay may mga kadete na nanananghalian at nagpapalipas ng hapon sa mga bahay ng aming mga kapitbahay na mga sundalo noong kabataan ko sa Philippine Military Academy sa Baguio City.
BAIT. An elite member of the
Scout Ranger aims his Armalite rifle to a sniper of the Moro National
Liberation Front (MNLF) hiding at the top of the coconut tree while firing to a
running Ranger below. The Ranger is a bait for his companions to locate the rebel and
neautralize him just like what Pangasinan Cong. Leopoldo Bataoil (PMA 1976)
narrated to this writer about the feat of legendary Scout Ranger Major Gen. Julius Javier (PMA
1970) in the 1970’s Moro Secessionist War in Jolo.
“Mga foster
brother sila,” sabi sa
akin ng magandang dalagitang kapitbahay namin na naging Heneral kalaunan sa mga
First Class Men (o graduating o fourth year college sa pedestrian na nagbabasa
ng blog na ito).
Marami sa mga kadeteng ito ay nagmula sa mga pamilyang mahirap sa mga
lalawigan ngunit nakapasok sa elite military school dahil sa kanilang
katalinuhan lalo na sa matematika noong high school o noong college sila.
Ang ilan sa kanila ay naging mga mister ng mga anak (kanilang foster
sisters) ng mga opisyal at enlisted men (di opisyal) sa PMA.
Ang aking pinsang babae na si Darcy ay iniimbitahan ang mga Ilonggo na
mga kadete sa loob ng white and green na quarter o bahay namin upang
makasalimuha nila na ang aking Ama na ipinanganak sa Fabrica, Negros Occidental
at lumaki sa Jaro, Iloilo City --- linintian gid To’!
SCOUT RANGER MAJOR GEN. JULIUS JAVIER
“Iyon si
Julius Javier (PMA Class 1970 na nagmula sa Negros Occidental), siya ang Goat
(ang kadete na nagtapos na pinakahuli sa kanyang buong klase),” bulong ng aking pinsan noong magpaalam na sina
Javier at ang kanyang mga kaklase sa aking Ama.
POWERFUL FAL. A fighter of the Moro
National Liberation Front with FN FAL G1 battle rifle. In the 1970s and 1980s, oil rich Libya
Strongman Muammar Gaddafi supplied the MNLF with thousands of these more
powerful rifles than the Philippines military Armalites to bolster their armed struggle
against the Christian Marcos Government whom Gadaffi detested because of wanton
persecution of the Muslims in Mindanao. These Belgian and Russian made weapons
were routed through Muslim Sabah, Malaysia significantly strengthened the Moro
fighters’ arsenal during the early years of the conflict (Photo grabs from the internet)
SIYA LANG ANG DI NATAMAAN NG BALA
Isinalaysay ni Javier sa isang panayam na noong tambangan ang kanyang trak (tinatawag naming Six by Six habang lumalaki kami sa PMA sa Baguio City at sa Cotabato) na puno ng Scout Rangers Isinalaysay ni Javier sa isang panayam na noong tambangan ang kanyang trak (tinatawag naming Six by Six habang lumalaki kami sa PMA sa Baguio City at sa Cotabato) na puno ng Scout Rangers sa Jolo noong 1973, lahat ng sundalo ay nalipol maliban sa kanya at sa dalawang sugatang Ranger.
"Agad namatay ang driver sa mga putok. Nasa tabi niya ako habang ang mga bala ay tumatalbog sa itaas ng aking ulo habang ako'y yumuyuko," paggunita ng Heneral noong batang First Lieutenant pa siya mula sa Negros Occidental sa kanyang Tagalog na may Ilonggo accent.
Sinabi niya na patungo sila sa isang lugar na dalawang kilometro ang
layo mula sa kanilang main camp nang sila ay tambangan.
"Sinabihan ko ang dalawang
sugatan na maghintay sa pagdating ng mga rebelde bago kami magpaputok. Alam
namin na ang mga mandirigmang Moro ay hindi lang nila pinapatay ang mga
nakaligtas kundi pinupugutan pa nila ng ulo. Noong dumating ang dalawang APC
(armored personnel carriers) pagkatapos nilang mag-radio para sa reinforcement,
isang Sarhento -- ang driver ng isa sa mga APC -- ang sumigaw sa mga sundalong
nagtatago sa mga talahiban o kakahuyan na malapit sa trak na tumaob na pumasok
sa loob ng APC para makatakas kaagad sila sa lugar na umuulan ng mga bala mula
sa kalaban,” salaysay niya.
Sa halip ay nag yeoman’s job ang Ilonggong Tenyente sa pamamagitan ng
pagtalon at paggapang sa likod ng Six by Six at pagdala ng mga bangkay ng mga
sundalo sa loob ng U.S. made armored vehicle habang ang 50 caliber machine gun
nito ay walang tigil na nagpapaput*k sa mga rebelde na nagtatago sa kung saan.
Hinangaan ni Javier ang driver ng APC dahil sa kanyang pambihirang
kagitingan sa paglabas mula sa bullet resistance carrier at inilagay ang sarili
sa bingit ng kamatay*n sa pamamagitan ng pagtulong sa pagkuha ng mga sugatan at
mga bangkay.
"Gumapang kami pabalik-balik sa ilalim ng proteksyon na kumot ng 50 (machine gun). Nakuha ko rin ang isang bag na puno ng pera para sa gamit ng mga tropa sa pupuntahan namin," paggunita niya.
| Army Major General Julius Javier (PMA 1970). Grabs from the internet |
DUGO AT UTAK NG TAO SA DAMIT NIYA
Aniya ang insidenteng iyon ang nagpasikat sa kanya kung saan naging paksa siya na meron siyang agimat o anting-anting (tulad ng kanyang kapwa Ilonggo at kababayan ko sa M'lang Cotabato na si dreaded paramilitary Kumander Toothpick – ang kilalang Moro Killer) dahil lahat ng nasa trak na mga kasama niya kasama na ang isang batang Second Lieutenant (marahil isang bagong graduate ng PMA) na dapat sa harap sumakay pero piniling tumabi sa mga enlisted men sa likod ay tinamaan maliban sa kanya.
"Noong dumating 'yong dalawang APC sa kampo ako 'yong unang bumaba, nagulat lahat dahil buong damit ko magmula sa itaas ay puro dugo at may mga naiwan pa na mga utak ng mga sundalo," paggunita ng matigas at matapang na Scout Ranger.
PINAPAIN ANG TAO PARA MATUKOY ANG SNIPER
"Kung ang PC (Philippines
Constabulary na pinalitan na ng Philippines National Police) ay may mga tulad
ni Colonel Amado Espino habang ang iba pang sangay ng serbisyo ay may kanya
kanyang mga bayani. Kilala niyo ba Sir ang hero ng Army na si Julius Javier (PMA
'70) at ang maalamat na Kanyonero na si Army General Rodolfo Canieso (PMA
'56)?" tanong ko kay Pangasinan Congressman Pol Bataoil habang
naghihintay kami sa limang Bell at Sikorsky helicopters (tag aapat ang rotor
blades at tig dalawa ang mga makina ng kada isa) para sa pagbisita noon ni
Pangulong Rodrigo Duterte sa pantalan ng Sual, Pangasinan.
"Si
Julius Javier may pelikula pa na pinamagatang 'Scout Ranger’” masigla kong sinabi.
Si Bataoil, isang retiradong two-star police general, ay mariin na sumagot.
"Kahit
bilang company commander ay sumasama siya sa patrol at nakipaglaban sa mga
rebeldeng Muslim sa Mindanao. May insidente kung saan ang mga sniper ay
nagtatago sa mga puno sa kagubatan at binabaril nila ang di makausad na
tropa."
Balik tanaw ni Bataoil kung paano inutusan ni Javier ang isa sa kanyang
mga tauhan na tumakbo bilang pain para sa sniper.
| Facebook's posts of Philippine Army's hero retired General Julius Javier to me and my brother Gabriel Ortigoza, an Airborne and former Military Professor at the Philippine Military Academy - the place where we were born. You can read the article of these FB's exchanges at Shocked mailman, wife invited to presidential dinner |
"Lumaki
ang mata ng takot na takot na batang sundalo ngunit kailangan niyang sumunod
habang tumatakbo habang tinitira siya ng sniper habang tinitingan maiigi ni
Javier kung saan nagmula ang mga putok sa itaas ng mga kakahuyan at pagkatapos
ay binabar*l na niya ang lokasyon ng sniper."
Minsan ang sniper, dagdag ng Kongresman, ay hindi matamaan at
kinailangan niyang mag-utos ng isa pang sundalo na tumakbo bilang pain.
Isang sundalo na takot na nagsabi na mamamatay siya at ayaw niya maging
pain. Sa galit ni Julius Javier sinabihan niya ang sundalo na siya (Javier) ang
tatakbo at iyong batang sundalo ang babaril sa sniper. Pagkatapos niyang
tumakbo at magtago, sumigaw siya sa nasabing militar kung natamaan niya ang
shooter mula sa Moro National Liberation Front (MNLF).
"Hindi
po Sir!"
tugon ng sundalo.
Hiniling ni Javier sa sundalo na tumakbo bilang pain. Nag-alinlangan ang
Scout Ranger.
"Sumigaw si Javier 'pag di ka
tumakbo, ako ang babar*l sa iyo!” ani Bataoil sa akin.
Walang nagawa ang batang sundalo at sumunod na lang sa utos ng legendary
Scout Ranger habang inaasinta niya sa mga puno ang kanyang M-16 Armalite rifle
para matimbog ang marksman ng Moro.
Tuesday, February 3, 2026
Manaoag Mayor Pinuri si Cong. Gina sa Overpass Bridge sa Church
Ni Mortz C. Ortigoza, MPA
MANAOAG, Pangasinan – Ikinagagalak ng alkalde dito ang pagpapaunlak ni Pangasinan 4th District Cong. Gina V. de Venecia na i-lobby ang minimithing overpass bridge na kukunekta sa iconic na simbahan dito at sa bagong palengke na magpapasigla sa huli.
MULTIPLIER-EFFECT. Pangasinan 4th
District Cong. Gina V. de Venecia and Manaoag Mayor Jeremy “Ming” Rosario raise
a thumbs up at the forefront of the illustrated overpass bridge that connects
the Minor Basilica of Our Lady of the Rosary of Manaoag and the new two-
storey modern public market. The multi-million pesos’ bridge has been requested
for the Congresswoman to lobby at the national government for funding. The
materialization of the project would perk-up the products from the 44 towns and
4 cities’ Pangasinan being sold at the market as the pilgrims’ town has a
continued influx of roughly eight million visitors a year – the biggest in the
four provinces’ Region-1.
Ang paglobby ni Cong. De Venecia ng pondo sa pamahalaang national para sa katuparan ng pangarap ni Mayor Jeremy “Ming” Rosario, MD dito ay hindi lang magpapalakas ng mga negosyo dito kundi maging multiplier effects sa mga produkto at serbisyo ng apatnapu't apat (44) na mga bayan at apat (4) na lungsod sa Pangasinan na makapag display ng mga binebenta nila.
Sunday, February 1, 2026
Reflective Vest Law Thru POVR, Pinalakas!
Ni Mortz C. Ortigoza, MPA
LINGAYEN, Pangasinan – Wala nang rason ang mga opisyal ng trapiko ng ápatnapút ápat na bayan at tatlong lungsod sa Pangasinan sa pag-implementa ng Provincial Ordinance No. 325-2024 o Reflective Vest Law dahil naipasa na ng Sangguniang Panlalawigan (SP) ang Provincial Ordinance Violation Receipt (POVR).
|
REINVIGORATE. The Guico
Administration through the provincial lawmakers lead by Vice Governor Mark
Ronald Lambino (far right) passed recently the Provincial Ordinance Violation Receipt
(POVR) to reinvigorate the Reflective Law that was passed last August 1, 2024. |
“That’s why pinasa po natin kanina (Enero 26, 2026) iyang Provincial Ordinance Violation Receipt
para centralized na po ang lahat ng ticketing ng mga provincial ordinance
violation. So now the PNP can get their Provincial Ordinance Violation Receipt sa
Treasury. Sila ang magbibigay (inaudible) for any and all violations,” ani Vice Governor
Mark Ronald Lambino ng makapanayam siya ng writer na ito sa kanyang tanggapan
dito sa Capitol.
